Sürdürülebilirlik Yol Haritasından Uygulamaya: Responsible® Programı Faz 2

Ancak sürdürülebilirlik dönüşümünde esas değer, belirlenen ihtiyaçların uygulamaya aktarılmasıyla ortaya çıkar. Responsible® Programı Faz 2, Faz 1'de oluşturulan yol haritasında yer alan projelerin hayata geçirilmesine yönelik danışmanlık çalışmalarının yürütüldüğü aşamadır.

10 Ağustos 2026 tarihli güncel Responsible® Genelgesi'ne göre Faz 2; sürdürülebilirlik yol haritasındaki projelere yönelik sürdürülebilirlik danışmanlığı, bilişim danışmanlığı ve belirli kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması eğitim giderlerini kapsayabilmektedir. Sürdürülebilirlik danışmanlığı kapsamında teknik ve/veya finansal fizibilite ile kontrol, doğrulama ve raporlama faaliyetleri de destek kapsamına alınmıştır.

Responsible® Programı Faz 2 Nedir?

Responsible® Faz 2, Faz 1 kapsamında hazırlanan sürdürülebilirlik yol haritasında tanımlanan projelerin uygulanmasına yönelik danışmanlık aşamasıdır.

Faz 1 temel olarak; “Şirket bugün nerede ve hangi alanlarda gelişmeli?”

sorusuna yanıt verirken, Faz 2; “Belirlediğimiz dönüşüm projelerini teknik ve uygulanabilir bir yapıya nasıl dönüştüreceğiz?”

sorusuna odaklanır.

Güncel Genelge kapsamında Faz 1 raporunun Ticaret Bakanlığı tarafından onaylanmasının ardından şirketler Faz 2 uygulama danışmanlığına ve/veya Faz 3 izleme ve doğrulama aşamasına geçebilmektedir. Dolayısıyla Faz 2, programın uygulama ayağını oluşturmakla birlikte her proje için zorunlu bir ara aşama değildir.

Faz 1'den Faz 2'ye Nasıl Geçilir?

Responsible® Programında Faz 2'nin başlangıç noktası, Faz 1 sonucunda oluşturulan Mevcut Durum Analizi ve Sürdürülebilirlik Yol Haritası Raporunun Ticaret Bakanlığı tarafından onaylanmasıdır.

Faz 1 kapsamında şirketin vizyon, çevre, sosyal ve yönetişim alanlarındaki mevcut durumu değerlendirilir. Gelişime açık alanlar belirlenerek bunlara yönelik projeler sürdürülebilirlik yol haritasına aktarılır. Bakanlık onayının ardından yol haritasında bulunan projeler için Faz 2 kapsamındaki uygulama danışmanlıklarından yararlanılması mümkün hale gelir.

Bu nedenle Faz 2'de hangi çalışmaların gerçekleştirileceği esasen Faz 1'in niteliğine bağlıdır.

Faz 1'de doğru önceliklendirilmemiş veya şirketin gerçek ihtiyaçlarıyla ilişkilendirilmemiş projeler, uygulama aşamasında beklenen etkiyi yaratmayabilir. Sürdürülebilirlik yol haritasının şirketin sektörü, operasyonları, müşteri beklentileri ve dönüşüm ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanması bu açıdan kritik öneme sahiptir.

Responsible® Faz 2 Kapsamında Hangi Danışmanlıklar Desteklenir?

10 Ağustos 2026 tarihli güncel düzenleme Faz 2 kapsamındaki destekleri üç ana başlık altında ele almaktadır:

1. Sürdürülebilirlik danışmanlığı

Sürdürülebilirlik yol haritasındaki projelere yönelik danışmanlık çalışmaları bu kapsamda değerlendirilebilir. Teknik ve/veya finansal fizibilite danışmanlığı ile kontrol, doğrulama ve raporlama faaliyet ve harcamaları da sürdürülebilirlik danışmanlığı kapsamına dahil edilmiştir.

2. Bilişim danışmanlığı

Şirketlerin sürdürülebilirlik projelerinin uygulanmasında ihtiyaç duydukları bilişim danışmanlığı giderleri Faz 2 kapsamında desteklenebilmektedir.

3. Kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması eğitimleri

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından onaylanan kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması eğitim programlarına katılım bedelleri de Faz 2 kapsamındaki desteklenebilir giderler arasında yer almaktadır.

Bununla birlikte destekten yararlanılabilmesi için danışmanlık çalışmasının şirketin onaylanmış sürdürülebilirlik yol haritasında yer alan bir projeyle ilişkili olması temel koşullardan biridir. Güncel Bakanlık sayfasında ayrıca Faz 2 kapsamında desteklenecek danışmanlıklar için ayrı bir “Desteklenecek Danışmanlıklar Listesi – EK-2” yayımlanmaktadır.

Teknik ve Finansal Fizibilite Neden Önemlidir?

Sürdürülebilirlik yol haritasında bir projenin tanımlanmış olması, projenin doğrudan yatırım aşamasına geçmeye hazır olduğu anlamına gelmeyebilir.

Örneğin şirket enerji tüketiminin azaltılmasını, yenilenebilir enerji kullanımının geliştirilmesini veya üretim proseslerinde kaynak verimliliğinin artırılmasını öncelikli alan olarak belirleyebilir.

Faz 2'de gerçekleştirilecek teknik fizibilite çalışmalarıyla;

• mevcut durum,
• teknik alternatifler,
• uygulanabilir çözümler,
• beklenen performans iyileşmesi,
• teknik gereksinimler,
• uygulama koşulları

daha detaylı değerlendirilebilir.

Finansal fizibilite ise projenin mali boyutunun ve uygulanabilirliğinin değerlendirilmesini destekler.

Bu açıdan Faz 2, Faz 1'de oluşturulan proje fikri ile şirketin uygulama veya yatırım kararı arasında teknik ve finansal bir karar altyapısı oluşturabilir.

Ticaret Bakanlığı da Responsible® Programının ikinci aşamasını, sürdürülebilirlik yol haritasındaki projelerin uygulamaya geçirilmesine yönelik teknik ve finansal fizibilite danışmanlığıyla ilişkilendirmektedir.

Faz 2'de Her Yol Haritası Projesinin Uygulanması Zorunlu mu?

Hayır.

Responsible® Programına ilişkin önemli noktalardan biri, Faz 1 sürdürülebilirlik yol haritasında yer alan bütün projeler için Faz 2 uygulama danışmanlığı alınmasının zorunlu olmamasıdır.

Güncel Genelge bunu açık şekilde düzenlemektedir.

Bu durum şirketlere yol haritalarındaki projeleri kendi ihtiyaçları ve öncelikleri doğrultusunda yönetme esnekliği sağlar.

Örneğin şirket;

• bazı projeleri mevcut iç kaynaklarıyla gerçekleştirebilir,
• bazı projeler için dış danışmanlık ihtiyacı duyabilir,
• bazı projeleri daha sonraki dönemlerde ele alabilir,
• belirli projeler için doğrudan izleme ve doğrulama aşamasına ilerleyebilir.

2026 yılında yapılan güncellemeyle şirketlerin yol haritasındaki projeleri yol haritasında belirtilen takvim ve öncelik sırasına bağlı kalmadan gerçekleştirebilmesi de mümkün hale getirilmiştir.

Dolayısıyla sürdürülebilirlik yol haritası sabit bir uygulama sırasından çok, şirketin dönüşümünü yönlendiren dinamik bir planlama aracı olarak ele alınabilir.

Faz 2 Bir Yatırım Desteği midir?

Responsible® Faz 2 hakkında dikkat edilmesi gereken en önemli ayrımlardan biri budur.

Faz 2 doğrudan makine, ekipman veya yatırım bedelinin desteklendiği bir yatırım teşvik mekanizması değildir.

Program kapsamında desteklenen temel unsur, sürdürülebilirlik yol haritasındaki projelere yönelik uygun danışmanlık ve ilgili hizmet giderleridir.

Güncel Genelge kapsamında Faz 1, Faz 2 ve Faz 3'e ilişkin uygun danışmanlık giderleri %50 oranında desteklenmektedir.

Örneğin şirketin yol haritasında enerji verimliliğine ilişkin bir proje bulunuyorsa, Faz 2 kapsamında bu projenin teknik veya finansal fizibilitesine ilişkin uygun danışmanlık giderleri desteklenebilir. Ancak projenin sonucunda satın alınacak ekipmanın bedeli, yalnızca Faz 2 danışmanlık desteğinin varlığı nedeniyle otomatik olarak Responsible® desteği kapsamına girmez.

Bu ayrım, şirketlerin Faz 2 bütçelerini ve beklentilerini oluştururken dikkate alınmalıdır.

Faz 2'de Hangi Projelere Öncelik Verilmeli?

Yol haritasında birden fazla proje yer alması durumunda tüm projelerin aynı anda uygulamaya alınması gerekli değildir.

Şirketler önceliklendirme yaparken projeleri birkaç temel kriter açısından değerlendirebilir: Regülasyon etkisi: Şirketi yakın dönemde etkileyebilecek bir mevzuat gerekliliği var mı?

Müşteri beklentisi: Ana müşteriler belirli sürdürülebilirlik performansları veya verileri talep ediyor mu?

Çevresel etki: Proje enerji, emisyon, su, atık veya kaynak tüketiminde anlamlı bir iyileştirme sağlayabilir mi?

Finansal etki: Projenin maliyet azaltımı veya operasyonel verimlilik potansiyeli bulunuyor mu?

Uygulanabilirlik: Şirketin projeyi gerçekleştirecek teknik, insan kaynağı ve finansal kapasitesi mevcut mu?

Stratejik önem: Proje şirketin orta ve uzun vadeli sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu mu?

Bu değerlendirme, Faz 2'nin yalnızca yol haritasındaki projelerin sırayla tamamlandığı bir süreç olmaktan çıkıp şirket açısından stratejik proje yönetimi yaklaşımına dönüşmesini sağlar.

Faz 2 Kapsamında Bilişim Danışmanlığı Neden Önemli?

Sürdürülebilirlik performansının yönetilmesinde dijital altyapının önemi giderek artıyor.

Enerji, sera gazı emisyonları, su, atık, ürün verileri veya tedarikçi performansı gibi farklı kaynaklardan gelen verilerin manuel olarak yönetilmesi; veri kalitesi, izlenebilirlik ve raporlama açısından önemli zorluklar yaratabilir.

Güncel Responsible® Genelgesi, Faz 2 kapsamındaki bilişim danışmanlığı giderlerini açık şekilde destek kapsamına dahil etmektedir.

Bu nedenle sürdürülebilirlik yol haritasında dijitalleşme ihtiyacı belirlenen şirketler açısından Faz 2;

• sürdürülebilirlik verilerinin sistematik yönetimi,
• performans göstergelerinin takibi,
• farklı veri kaynaklarının entegrasyonu,
• raporlama altyapısının geliştirilmesi

gibi konuların daha sistematik ele alınmasına imkân sağlayabilir.

Burada yine temel kriter, alınacak danışmanlık hizmetinin yol haritasında yer alan ilgili projeyle bağlantılı olmasıdır.

Faz 2 Sonunda Şirketin Elinde Ne Olmalı?

Faz 2'nin çıktısı her proje için aynı olmak zorunda değildir.

Projenin niteliğine bağlı olarak çalışma sonucunda; teknik fizibilite, finansal fizibilite, uygulama modeli, teknik gereksinimler, performans göstergeleri, ölçüm ve takip mekanizması, kontrol, doğrulama veya raporlama altyapısı gibi çıktılar ortaya çıkabilir.

Asıl amaç, Faz 1'de tanımlanan sürdürülebilirlik projesini şirketin karar alabileceği ve uygulamaya geçirebileceği daha somut bir yapıya dönüştürmektir.

Bu nedenle başarılı bir Faz 2 çalışmasının sonunda şirketin yalnızca “ne yapılması gerektiğini” değil, nasıl yapılabileceğini ve sonuçların nasıl ölçüleceğini de daha net görmesi beklenir.

Faz 2'den Sonra Ne Olur?

Responsible® Programının üçüncü aşaması Faz 3 – İzleme ve Doğrulama Danışmanlığıdır.

Faz 3 kapsamında şirketin mevcut durumunda sağlanan iyileşmenin ölçülmesi, izlenmesi, doğrulanması ve raporlanmasına yönelik danışmanlık hizmetleri desteklenmektedir.

Ancak 2026 güncellemesiyle Faz 2 ve Faz 3 arasında katı bir sıra bulunmadığını belirtmek önemlidir.

Faz 1 raporu onaylanan şirketler Faz 2 ve/veya Faz 3'e geçebilir. Ayrıca belirli koşullarda Faz 3 kapsamındaki projelerin Faz 2 projelerinden önce veya bunlarla eş zamanlı olarak hayata geçirilmesi mümkündür.

Bu nedenle Responsible® sürecini basit biçimde; Faz 1 → Faz 2 → Faz 3 şeklinde zorunlu ve doğrusal bir süreç olarak değerlendirmek yerine; Analiz ve Yol Haritası → İhtiyaca Göre Uygulama → Performansın İzlenmesi ve Doğrulanması şeklinde düşünmek daha doğru olacaktır.

Sürdürülebilirlik Yol Haritasından Uygulamaya

Responsible® Faz 2'nin temel değeri, Faz 1'de belirlenen gelişim alanlarını uygulama kararlarını destekleyecek daha somut çalışmalara dönüştürmesidir.

Faz 1 şirketin dönüşüm yönünü belirlerken Faz 2; hangi çözümün uygulanabilir olduğunu, projenin teknik gereksinimlerini, finansal fizibilitesini, gerekli dijital altyapıyı ve gerektiğinde kontrol, doğrulama ve raporlama mekanizmalarını detaylandırmaya yardımcı olur.

Bu nedenle Responsible® Programında sürdürülebilirlik yol haritasının hazırlanması sürecin sonu değil, şirketin dönüşüm projelerini uygulamaya geçireceği yeni aşamanın başlangıcıdır.

Metsims ile Responsible® Faz 2 Süreci

Metsims olarak Responsible® Programındaki yaklaşımımızı yalnızca Faz 1 raporunun hazırlanmasıyla sınırlı tutmuyor; oluşturulan sürdürülebilirlik yol haritasındaki projelerin teknik olarak uygulanabilir ve ölçülebilir çalışmalara dönüşmesini esas alıyoruz.

İklim değişikliği, kurumsal ve ürün karbon ayak izi, enerji ve kaynak verimliliği, yaşam döngüsü değerlendirmesi, ürün sürdürülebilirliği, döngüsel ekonomi, sürdürülebilir tedarik zinciri, sürdürülebilirlik raporlaması ve sürdürülebilirlik veri yönetimi alanlarındaki teknik ve mühendislik altyapımızla şirketlerin Faz 1'de belirlenen ihtiyaçlarını uygulamaya yönelik projelere dönüştürmelerine destek oluyoruz.

Responsible® Faz 2 kapsamında sürdürülebilirlik yol haritanızdaki hangi projelerin uygulamaya alınabileceğini değerlendirmek için Metsims ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.