Responsible® Faz 2: Hangi Projeler ve Giderler Desteklenir?

Faz 1 şirketin mevcut durumunu ve gelişim alanlarını ortaya koyarken Faz 2 bu tespitleri uygulamaya taşımaya odaklanır. Bu nedenle Faz 2'yi yeni bir mevcut durum analizi olarak değil, Faz 1'de belirlenen ihtiyaçlara yönelik somut çalışmaların yürütüldüğü aşama olarak değerlendirmek gerekir.

Güncel düzenlemeye göre Faz 2 kapsamında sürdürülebilirlik danışmanlığı, bilişim danışmanlığı ve belirli sürdürülebilirlik raporlaması eğitimlerine ilişkin giderler desteklenebilir. Ancak temel koşul, ilgili çalışmanın şirketin Bakanlık tarafından onaylanan sürdürülebilirlik yol haritasındaki bir projeyle ilişkili olmasıdır.

Responsible® Faz 2'ye kimler geçebilir?

Responsible® Faz 2 aşamasına geçebilmek için öncelikle Faz 1 mevcut durum analizi ve sürdürülebilirlik yol haritası raporunun Bakanlık tarafından onaylanmış olması gerekir. Faz 1 raporu onaylanan şirketler Faz 2 uygulama danışmanlığına ve/veya Faz 3 izleme ve doğrulama danışmanlığına geçebilir.

Dolayısıyla Faz 2 kapsamında destek alınması planlanan çalışma ile Faz 1 yol haritası arasında açık bir bağlantı bulunmalıdır.

Örneğin Faz 1 çalışmasında şirket için ürün karbon ayak izi hesaplama sistematiğinin kurulması bir gelişim projesi olarak tanımlanmışsa, Faz 2'de bu sistematiğin oluşturulmasına yönelik danışmanlık hizmeti değerlendirilebilir.

Buna karşılık yol haritasında yer almayan, Responsible® çalışmasındaki bir ihtiyaçla ilişkilendirilemeyen bağımsız bir danışmanlık hizmetinin Faz 2 kapsamında değerlendirileceği varsayılmamalıdır.

Responsible® Faz 2 kapsamında hangi giderler desteklenir?

Güncel Responsible® Genelgesi Faz 2 kapsamında desteklenebilecek giderleri üç ana grupta tanımlamaktadır.

1. Sürdürülebilirlik danışmanlığı

Faz 2'nin en geniş uygulama alanlarından biri sürdürülebilirlik danışmanlığıdır.

Genelge kapsamında sürdürülebilirlik danışmanlığı giderlerinin yanında teknik ve/veya finansal fizibilite danışmanlığı ile kontrol, doğrulama ve raporlama faaliyet ve harcamaları da destek kapsamında değerlendirilebilir.

Şirketin Faz 1 yol haritasına bağlı olarak bu kapsama örneğin şu tür çalışmalar girebilir:

• Kurumsal veya ürün bazlı karbon yönetim sistemlerinin geliştirilmesi
• Enerji ve kaynak verimliliği projelerinin teknik fizibilitesinin hazırlanması
• Sürdürülebilirlik performans göstergelerinin oluşturulması
• Tedarik zinciri sürdürülebilirlik sistemlerinin geliştirilmesi
• Sürdürülebilir finansman açısından proje fizibilitelerinin değerlendirilmesi
• Sürdürülebilirlik raporlama altyapısının geliştirilmesi
• Çevresel ve sosyal performansa yönelik kontrol veya raporlama sistemlerinin kurulması

Burada belirleyici unsur hizmetin genel olarak “sürdürülebilirlik danışmanlığı” adı altında sunulması değil, Faz 1 sürdürülebilirlik yol haritasındaki belirli bir projeye hizmet etmesidir.

2. Bilişim danışmanlığı

Responsible® Faz 2 kapsamında bilişim danışmanlığı giderleri de desteklenebilir.

Bu alan özellikle sürdürülebilirlik verilerinin dijital ortamda toplanması, yönetilmesi ve raporlanmasına ilişkin dönüşüm projeleri açısından önem taşır.

Örneğin Faz 1 çalışmasında enerji, emisyon, su veya atık verilerinin farklı departmanlarda dağınık biçimde tutulduğu tespit edilmişse, sürdürülebilirlik verilerinin dijital yönetimine ilişkin bir bilişim danışmanlığı projesi yol haritasına alınabilir.

Benzer şekilde üretim süreçlerinde kaynak ve enerji verimliliğini artırmayı amaçlayan dijital çözümler de şirketin ihtiyaçları ve Faz 1 yol haritasının kapsamı doğrultusunda değerlendirilebilir.

Responsible® Genelgesi dijital dönüşümü, sektörel ihtiyaçların karşılanmasına yönelik olarak yalın üretim yaklaşımı ile kaynak, süreç ve enerji verimliliğinin artırılmasına ilişkin dijital çözümler çerçevesinde tanımlamaktadır.

Bu nedenle bilişim projesinin yalnızca genel bir dijitalleşme yatırımı olması yerine, sürdürülebilirlik veya verimlilik hedefiyle ilişkisinin açık şekilde kurulması önemlidir.

3. Kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması eğitimleri

Faz 2 kapsamında desteklenebilecek üçüncü gider grubu eğitimlerdir.

Ancak burada her sürdürülebilirlik eğitimi destek kapsamında değildir. Güncel Genelgeye göre Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından onaylanan kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması eğitim programlarına katılım bedeli giderleri desteklenebilir.

Bu kapsam, özellikle Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları doğrultusunda şirket içinde raporlama kapasitesinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar açısından değerlendirilebilir.

Dolayısıyla şirketlerin eğitim satın almadan önce programın ilgili koşulları sağlayıp sağlamadığını kontrol etmesi gerekir.

Faz 2 kapsamında her proje için danışmanlık almak zorunlu mu?

Hayır.

Responsible® sürdürülebilirlik yol haritasında yer alan bütün projeler için Faz 2 uygulama danışmanlığı alınması zorunlu değildir. Şirket, ihtiyaçlarına ve önceliklerine göre belirli projelerde Faz 2 danışmanlığı alabilir.

Bu esneklik, yol haritasındaki projelerin şirket tarafından önceliklendirilmesine imkân sağlar.

Örneğin yol haritasında 15 farklı proje bulunuyorsa şirket bunların tamamı için dış danışmanlık hizmeti almak zorunda değildir. Şirket içi kaynaklarla yürütülebilecek çalışmalar doğrudan gerçekleştirilebilirken, uzmanlık veya dış destek gerektiren projeler için Faz 2 danışmanlığı alınabilir.

Bu nedenle Faz 1 sonrasında yol haritasının aşağıdaki açılardan değerlendirilmesi yararlı olacaktır: Öncelik → şirket içi yetkinlik → dış danışmanlık ihtiyacı → bütçe → uygulama takvimi Bu değerlendirme, Faz 2 bütçesinin daha etkin kullanılmasını sağlar.

Faz 2 projelerinin yol haritasındaki sırayla uygulanması zorunlu mu?

Hayır. Güncel düzenlemeye göre şirketler projelerini sürdürülebilirlik yol haritasındaki takvim veya öncelik sırasına bağlı kalmadan gerçekleştirebilir.

Bu durum şirketlere, değişen mevzuat, müşteri talepleri veya operasyonel ihtiyaçlar doğrultusunda proje önceliklerini yeniden değerlendirme imkânı verir.

Örneğin Faz 1 sırasında orta vadeli olarak tanımlanan bir ürün karbon ayak izi projesi, önemli bir müşterinin veri talebi nedeniyle daha erken gündeme alınabilir.

Yol haritası bu nedenle sabit bir proje listesi olarak değil, şirketin sürdürülebilirlik dönüşümünü yönlendiren bir çerçeve olarak ele alınmalıdır.

Responsible® Faz 2 danışmanı nasıl seçilir?

Faz 1 ve Faz 2 danışmanlık yapıları aynı değildir.

Faz 1 çalışmasının Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş Responsible® Programı danışmanlık firması tarafından yürütülmesi gerekir. Faz 2 kapsamında ise alınan danışmanlık hizmetinin alanında yetkin, hizmeti verme kapasitesine sahip ve şirketle ilişkili kişi niteliğinde olmayan hizmet sağlayıcılardan alınması gerekir. İncelemeci kuruluş gerekli gördüğünde firmanın geçmiş projeleri ile projede görev alacak danışmanların eğitim ve deneyimlerini değerlendirebilir.

Bu nedenle Faz 2 danışmanı seçerken yalnızca genel sürdürülebilirlik deneyimini değil, yol haritasındaki ilgili proje konusundaki teknik uzmanlığı değerlendirin.

Örneğin enerji verimliliği fizibilitesi, ürün karbon ayak izi, TSRS raporlama altyapısı veya sürdürülebilirlik veri yönetimi gibi farklı projeler aynı uzmanlık setini gerektirmeyebilir.

Teklif aşamasında şu konuları netleştirin:

• Projenin kapsamı ve beklenen çıktıları
• Projede görev alacak uzmanlar
• Benzer projelerdeki deneyim
• Kullanılacak metodoloji ve standartlar
• Şirketten beklenen veri ve insan kaynağı
• Proje süresi ve teslimatlar
• Hizmet bedeli ve ödeme koşulları

Faz 2 desteğinde oran ne kadar?

Responsible® Programı kapsamında Faz 1, sürdürülebilirlik yol haritasındaki projelere yönelik Faz 2 uygulama danışmanlığı ve Faz 3 izleme-doğrulama danışmanlığı giderleri %50 oranında desteklenir.

Ancak destek oranının hizmet bedeline uygulanması, yapılan bütün harcamaların otomatik olarak destekleneceği anlamına gelmez.

Hizmetin:

• sürdürülebilirlik yol haritasıyla ilişkili olması
• destek kapsamındaki gider türlerinden birine girmesi
• mevzuatta belirtilen koşulları taşıması
• gerekli harcama ve ödeme belgeleriyle desteklenmesi gerekir.

Bu nedenle Faz 2 hizmet alımından önce projenin kapsamı ile Responsible® yol haritasındaki ilgili proje kartının karşılaştırılması önemlidir.

Faz 1 tamamlandıktan sonra Faz 2'ye hemen geçmek zorunlu mu?

Faz 1 raporunun Bakanlık tarafından onaylanması, Faz 2'ye geçiş için gerekli zemini oluşturur. Ancak yol haritasındaki bütün projeler için Faz 2 hizmeti alma zorunluluğu bulunmadığından şirketin her projeyi hemen danışmanlık hizmetine dönüştürmesi gerekmez.

Şirketin öncelikle yol haritasındaki projeleri gözden geçirerek: hangi projelerin şirket içinde yürütülebileceğini, hangi projelerin dış uzmanlık gerektirdiğini ve hangi projelerin daha acil olduğunu belirlemesi önerilir.

Bu çalışma özellikle bütçe ve insan kaynağı planlamasında önem taşır.

Faz 2 kapsamında yapılan harcamalarda dikkat edilmesi gereken bir diğer konu

Güncel düzenleme, şirketin destek kapsamına alındığı tarihten sonra gerçekleştirdiği ve sürdürülebilirlik yol haritasındaki projelerle ilişkili belirli harcamaların, yol haritasının Bakanlık tarafından onaylanmasının ardından ilgili başvuru koşullarının sağlanması halinde desteklenebilmesine imkân tanımaktadır.

Bununla birlikte şirketlerin henüz yol haritası onaylanmadan bir hizmeti doğrudan “Responsible kapsamında desteklenecek harcama” olarak değerlendirmemesi gerekir.

Hizmet satın alınmadan önce kapsamın, tarihin, ödeme belgelerinin ve destek koşullarının güncel Genelge doğrultusunda kontrol edilmesi önerilir.

Responsible® Faz 2 hakkında sık sorulan sorular

Faz 2 nedir?

Responsible® Faz 2, Faz 1 kapsamında oluşturulan sürdürülebilirlik yol haritasındaki projelerin uygulanmasına yönelik danışmanlık aşamasıdır. Sürdürülebilirlik danışmanlığı, bilişim danışmanlığı ve belirli raporlama eğitimleri Faz 2 kapsamında desteklenebilir.

Faz 2'ye geçmek için Faz 1 tamamlanmış olmalı mı?

Evet. Faz 1 mevcut durum analizi ve sürdürülebilirlik yol haritası raporunun Bakanlık tarafından onaylanması gerekir.

Yol haritasındaki bütün projeler için Faz 2 almak zorunlu mu?

Hayır. Şirketler yol haritasındaki projelerin tamamı için Faz 2 uygulama danışmanlığı almak zorunda değildir.

Faz 2 kapsamında yazılım satın alma gideri desteklenir mi?

Genelge Faz 2 kapsamında bilişim danışmanlığı giderlerini açıkça destek kapsamında saymaktadır. Bu ifade, her türlü yazılım lisansı veya teknoloji yatırımının otomatik olarak desteklendiği şeklinde yorumlanmamalıdır. Somut harcamanın güncel Ek-2 kapsamına ve şirketin sürdürülebilirlik yol haritasındaki projeye uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.

Sürdürülebilirlik raporu hazırlama çalışması Faz 2 kapsamında olabilir mi?

Sürdürülebilirlik danışmanlığı kapsamında kontrol, doğrulama ve raporlama faaliyetleri de Genelgede belirtilmektedir. Ancak hizmetin sürdürülebilirlik yol haritasında yer alan bir projeye yönelik olması gerekir.

Faz 1'den Faz 2'ye geçişi doğru planlayın

Responsible® Programında Faz 1'in temel çıktısı yalnızca şirketin mevcut durumunu gösteren bir rapor değildir. Asıl çıktı, şirketin hangi projeleri hayata geçirmesi gerektiğini ortaya koyan sürdürülebilirlik yol haritasıdır.

Bu nedenle Faz 2 planlamasına Faz 1 raporu tamamlandıktan sonra değil, yol haritası oluşturulurken başlanması yararlı olacaktır.

Projelerin kapsamı, uygulama sırası, şirket içindeki sorumluları, gerekli dış uzmanlık ve olası Faz 2 danışmanlık ihtiyaçları birlikte değerlendirildiğinde Responsible® Programı, yalnızca bir destek mekanizması olmaktan çıkarak şirketin sürdürülebilirlik dönüşümünü yöneten daha sistematik bir yapıya dönüşebilir.

Metsims, Ticaret Bakanlığı Responsible® Programı kapsamında Faz 1 mevcut durum analizi ve sürdürülebilirlik yol haritası çalışmaları için yetkilendirilmiş danışmanlık firmalarından biridir. Faz 1 çalışmalarında şirketlerin gelişim alanlarını uygulamaya dönük proje kartlarına çevirerek sonraki aşamalar için net bir yol haritası oluşturuyoruz.

Responsible® Faz 1 ve Faz 2 sürecinizi nasıl planlayabileceğinizi değerlendirmek için Metsims ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.