Responsible® Programında Sürdürülebilirlik Danışmanlığı Neleri Kapsar?

T.C. Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen Responsible® Programı (Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği), şirketlerin yeşil dönüşüm süreçlerinde ihtiyaç duydukları danışmanlık hizmetlerini belirli koşullar çerçevesinde destekliyor.

Program, mevcut durum analizi ve sürdürülebilirlik yol haritasının hazırlanmasından uygulama danışmanlığına, gerçekleştirilen projelerin izlenmesi ve doğrulanmasına kadar üç aşamalı bir yapı sunuyor.

Peki, Responsible® Programında sürdürülebilirlik danışmanlığı neleri kapsıyor, hangi hizmetler destekleniyor ve şirketler bu süreçten nasıl yararlanabiliyor?

Responsible® Programında Sürdürülebilirlik Danışmanlığı Nedir?

Responsible® Programı, ihracatçı şirketlerin Yeşil Mutabakat'a uyum süreçlerini desteklemek amacıyla oluşturulmuş bir danışmanlık ve destek mekanizmasıdır.

Ticaret Bakanlığının 10 Ağustos 2026 tarihli Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteğine İlişkin Genelgesi kapsamında program üç temel aşamadan oluşur:

• Faz 1 – Mevcut Durum Analizi ve Sürdürülebilirlik Yol Haritası: Şirketin mevcut sürdürülebilirlik olgunluğunun değerlendirilmesi ve gelişime açık alanlarına yönelik projelerin belirlenmesi.
• Faz 2 – Uygulama Danışmanlığı: Sürdürülebilirlik yol haritasındaki projeler kapsamında uygun sürdürülebilirlik ve bilişim danışmanlığı hizmetlerinin alınması.
• Faz 3 – İzleme ve Doğrulama Danışmanlığı: Şirketin mevcut durumunda kaydedilen iyileşmelerin ölçülmesi, izlenmesi, doğrulanması ve raporlanması.

Bu aşamalar, şirketlerin sürdürülebilirlik alanındaki ihtiyaçlarının analiz edilmesini, gelişim projelerinin desteklenmesini ve gerçekleştirilen iyileştirmelerin değerlendirilmesini kapsar.

Responsible® Faz 1: Mevcut Durum Analizi ve Sürdürülebilirlik Yol Haritası Danışmanlığı

Responsible® Programının ilk aşaması, şirketlerin yeşil dönüşüm sürecindeki mevcut durumlarının değerlendirilmesine odaklanır.

Ticaret Bakanlığının güncel Genelgesi'nin 8. maddesine göre Faz 1 kapsamında, şirketlerin sürdürülebilirlik olgunluk kapasitesi vizyon, çevre, sosyal ve yönetişim kriterleri esas alınarak analiz edilir.

Sürdürülebilirlik Olgunluk Analizi

Mevcut durum analizi, şirketin sürdürülebilirlik alanındaki uygulamalarının belirlenen değerlendirme kriterleri çerçevesinde incelenmesini kapsar.

Bu değerlendirmede dört temel alan esas alınır: Vizyon: Şirketin sürdürülebilirlik yaklaşımı, stratejik hedefleri ve yeşil dönüşüme yönelik kurumsal perspektifi.

Çevre: Şirketin çevresel sürdürülebilirlik konularındaki mevcut uygulamaları ve gelişim alanları.

Sosyal: Şirketin sosyal sürdürülebilirlikle ilişkili uygulamaları ve yönetim yaklaşımı.

Yönetişim: Şirketin kurumsal yönetişim ve sürdürülebilirlik yönetimi süreçleri.

Sürdürülebilirlik Yol Haritasının Oluşturulması

Mevcut durum analizi sonucunda şirketin geliştirmeye açık alanları belirlenir. Bu alanlar doğrultusunda iyileştirmeye yönelik projeleri içeren bir sürdürülebilirlik yol haritası hazırlanır.

Sürdürülebilirlik yol haritası, şirketin hangi konularda gelişim sağlaması gerektiğini ve bu gelişimin hangi projeler aracılığıyla gerçekleştirilebileceğini ortaya koyar.

Ticaret Bakanlığının EK-6'sında tanımlanan rapor içeriği esas alınarak hazırlanan Faz 1 raporunun Bakanlık tarafından onaylanması, sonraki danışmanlık desteklerinden yararlanılması bakımından temel bir koşuldur. Genelge'nin 27. maddesinde yer alan özel hükümler saklıdır.

Responsible® Faz 1 Danışmanlığını Kimler Verebilir?

Faz 1 çalışmaları, Ticaret Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş Responsible® Programı danışmanlık firmaları aracılığıyla gerçekleştirilir.

Güncel Genelge'nin 9. maddesine göre Faz 1 çalışması Bakanlığın ön onayına tabidir.

Şirketlerin, yetkilendirilmiş Responsible® danışmanlık firmalarından aldıkları üç teklif ile EK-7 Ön Onay Teklif Formu'nu DYS üzerinden Bakanlığa sunmaları gerekir.

Ayrıca yerinde inceleme çalışmasının, en az beş yıllık tecrübeye sahip ve en az biri mühendislik lisans eğitimini tamamlamış iki danışman tarafından gerçekleştirilmesi esastır.

Responsible® Faz 2: Uygulama Danışmanlığı Neleri Kapsar?

Responsible® Programının ikinci aşaması, sürdürülebilirlik yol haritasında belirlenen projelere yönelik uygulama danışmanlığı hizmetlerini kapsar.

Ticaret Bakanlığının güncel Genelgesi'nin 10. maddesine göre Faz 1 raporu onaylanan şirketler, ihtiyaçlarına göre Faz 2 uygulama danışmanlığı ve/veya Faz 3 izleme ve doğrulama danışmanlığı aşamasına geçebilir.

Faz 2 kapsamında desteklenen hizmetler üç temel grupta ele alınır.

1. Sürdürülebilirlik Danışmanlığı

Faz 2 kapsamında şirketlerin sürdürülebilirlik yol haritasında bulunan projelerine yönelik sürdürülebilirlik danışmanlığı giderleri desteklenebilir.

Güncel düzenleme uyarınca bu kapsam, teknik ve/veya finansal fizibilite danışmanlığı ile kontrol, doğrulama ve raporlama faaliyet ve harcamalarını da içerir.

Desteklenecek danışmanlık hizmetlerinin belirlenmesinde, Ticaret Bakanlığının yayımladığı EK-2 Desteklenecek Danışmanlıklar Listesi esas alınır.

Bu nedenle sürdürülebilirlik alanında alınacak bir danışmanlık hizmetinin desteklenebilmesi için yalnızca çevresel, sosyal veya yönetişim konularıyla ilişkili olması yeterli değildir. Hizmetin sürdürülebilirlik yol haritasındaki bir projeyle bağlantılı olması ve programın destek koşullarını karşılaması gerekir.

2. Bilişim Danışmanlığı

Responsible® Programının Faz 2 aşaması, sürdürülebilirlik danışmanlığının yanı sıra uygun bilişim danışmanlığı giderlerini de kapsar.

Bu destek, şirketlerin sürdürülebilirlik yol haritalarında yer alan projelerle ilişkili bilişim danışmanlığı ihtiyaçlarına yöneliktir.

Bilişim danışmanlığının destek kapsamında değerlendirilebilmesi için ilgili hizmetin, EK-2'de tanımlanan danışmanlık alanlarına ve Genelge'deki diğer koşullara uygun olması gerekir.

3. Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlaması Eğitimleri

Faz 2 kapsamında desteklenen bir diğer alan, kurumsal sürdürülebilirlik raporlamasına ilişkin eğitim programlarıdır.

Ticaret Bakanlığının Genelgesi'ne göre Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından onaylanan kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması eğitim programlarına katılım bedelleri destek kapsamındadır.

Bu düzenleme, şirketlerin sürdürülebilirlik raporlaması alanındaki bilgi birikimlerini geliştirmelerine yönelik eğitim harcamalarının belirli koşullarla desteklenmesini sağlar.

Responsible® Faz 2 Danışmanlığı Zorunlu mu?

Responsible® Programında sürdürülebilirlik yol haritasındaki bütün projeler için uygulama danışmanlığı alınması zorunlu değildir.

Genelge'nin 11. maddesine göre şirketler, sürdürülebilirlik yol haritalarında bulunan projelerin tamamı için Faz 2 danışmanlığı almak zorunda değildir.

Bu doğrultuda şirketler, destek koşullarını karşılamak kaydıyla, uygulama danışmanlığına ihtiyaç duydukları projeler için ilgili hizmetlerden yararlanabilir.

Ayrıca Faz 2 ve Faz 3 aşamalarının birbirini zorunlu olarak takip etmesi gerekmemektedir.

Güncel düzenleme, sürdürülebilirlik yol haritasında yer alan Faz 3 kapsamındaki projelerin, Faz 2 kapsamındaki projelerden önce veya bunlarla eş zamanlı olarak gerçekleştirilebilmesine imkân tanır.

Responsible® Faz 3: İzleme ve Doğrulama Danışmanlığı Neleri Kapsar?

Responsible® Programının üçüncü aşaması, şirketlerin sürdürülebilirlik performansında kaydedilen gelişmelerin değerlendirilmesine yöneliktir.

Ticaret Bakanlığının Genelgesi'nin 12. maddesine göre Faz 3 kapsamında, şirketlerin mevcut durumunda gerçekleşen iyileşmelerin;

• Ölçülmesi,
• İzlenmesi,
• Doğrulanması,
• Raporlanması

faaliyetlerine yönelik danışmanlık giderleri desteklenebilir.

Ayrıca söz konusu danışmanlık süreci için zorunlu olan ve Genelge'de belirtilen akreditasyon koşullarını sağlayan kurum veya kuruluşlardan alınan sertifikasyon hizmetlerinin giderleri de destek kapsamında değerlendirilebilir.

Faz 2 Danışmanlığı Alınmadan Faz 3 Desteğinden Yararlanılabilir mi?

Evet. Responsible® Programında Faz 3 desteğinden yararlanılması için her projede önceden Faz 2 danışmanlığı alınması zorunlu değildir.

Güncel Genelge'nin 12. maddesinin ikinci fıkrası, şirketlerin danışmanlık hizmeti almadan gerçekleştirdikleri projeler ile sürdürülebilirlik yol haritası kapsamında olmayan projelerinin izlenmesi ve doğrulanmasına yönelik belirli koşullarda Faz 3 desteğinden yararlanmalarına imkân tanır.

Bununla birlikte bu hüküm, bütün bağımsız projelerin otomatik olarak destekleneceği anlamına gelmez. Destek kapsamı, ilgili proje ve başvuru koşulları çerçevesinde değerlendirilir.

Responsible® Programında Danışmanlık Desteği Yüzde Kaç?

Ticaret Bakanlığının 10 Ağustos 2026 tarihli Genelgesi'nin 7. maddesine göre program kapsamında uygun bulunan danışmanlık giderleri %50 oranında desteklenir.

Destek kapsamındaki başlıca giderler şunlardır:

• Faz 1 mevcut durum analizi ve sürdürülebilirlik yol haritası danışmanlığı giderleri.
• Sürdürülebilirlik yol haritasındaki projelere yönelik EK-2 kapsamındaki uygun uygulama danışmanlığı giderleri.
• Faz 3 kapsamındaki uygun izleme ve doğrulama danışmanlığı giderleri.

Danışmanlık harcamalarının desteklenebilmesi için programın ilgili aşamasına, harcama koşullarına ve başvuru prosedürüne uygun hareket edilmesi gerekir.

Faz 1 danışmanlığına ilişkin güncel düzenlemede, Bakanlığın ön onayından sonra yapılacak ödemeler için işletme büyüklüğüne göre farklı tutarlar öngörülmüştür:

• Mikro ve küçük işletmeler için 500.000 TL,
• Orta büyüklükteki işletmeler için 1.000.000 TL,
• Büyük işletmeler için 1.500.000 TL.

Genelge'nin 9. maddesinde belirtilen bu tutarlar, Faz 1 danışmanlığı için ön onay sonrasında yapılacak ödemelere ilişkin olup programın toplam destek üst limiti olarak değerlendirilmemelidir.

Responsible® Programında Danışmanlık Firması Nasıl Seçilir?

Responsible® Programında danışmanlık firması seçiminde ilgili aşamanın gereklilikleri dikkate alınmalıdır.

Faz 1 kapsamında şirketlerin, Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş Responsible® Programı danışmanlık firmalarından hizmet alması gerekir.

Ticaret Bakanlığı, Faz 1 danışmanlık firmalarının yetkilendirilmesinde sürdürülebilirlik alanındaki deneyimlerini, farklı sektörlerde tamamladıkları projeleri, uluslararası referanslarını ve danışman ekiplerinin yetkinliklerini değerlendirmektedir.

Faz 2 ve Faz 3 kapsamında ise hizmetlerin alanında yetkin, danışmanlık hizmetini sunabilecek kapasiteye sahip ve ilgili mevzuatta belirtilen ilişkili kişi kısıtlamalarına uygun kişi veya kuruluşlardan alınması gerekir.

Genelge'nin 14. maddesi kapsamında danışmanların eğitim durumları, iş tecrübeleri ve danışmanlık firmasının daha önce gerçekleştirdiği faaliyetler yetkinlik değerlendirmesinde dikkate alınabilir.

Dolayısıyla Responsible® danışmanlık firması seçimi yapılırken hizmetin kapsamı, danışmanların uzmanlık alanları ve güncel mevzuat hükümlerine uygunluk birlikte değerlendirilmelidir.

Responsible® Sürdürülebilirlik Danışmanlığı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Responsible® Programında hangi danışmanlık hizmetleri desteklenir?

Program kapsamında mevcut durum analizi ve sürdürülebilirlik yol haritasının hazırlanması, uygun uygulama danışmanlığı hizmetleri ile izleme ve doğrulama danışmanlığı desteklenmektedir. Faz 2 kapsamında sürdürülebilirlik ve bilişim danışmanlığı giderleri ile KGK tarafından onaylanan kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması eğitim programlarına katılım bedelleri desteklenebilir.

Responsible® Programında sürdürülebilirlik danışmanlığı zorunlu mu?

Responsible® Programının Faz 1 aşamasında Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş danışmanlık firmasıyla mevcut durum analizi ve sürdürülebilirlik yol haritası çalışmasının gerçekleştirilmesi gerekir. Ancak sürdürülebilirlik yol haritasındaki bütün projeler için Faz 2 uygulama danışmanlığı alınması zorunlu değildir.

Responsible® Programında danışmanlık desteği ne kadar?

10 Ağustos 2026 tarihli Genelge kapsamında uygun Faz 1, Faz 2 ve Faz 3 danışmanlık giderleri %50 oranında desteklenir. Destek tutarları ve uygun harcamalar, programın ilgili mevzuat koşulları çerçevesinde değerlendirilir.

Responsible® Faz 1 danışmanlığını kimler verebilir?

Faz 1 çalışmaları, Ticaret Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş Responsible® Programı danışmanlık firmaları tarafından yürütülür. Şirketin danışmanlık firmasını seçmesi ve çalışmaya başlaması Bakanlığın ön onayına tabidir.

Responsible® Faz 2 ve Faz 3 aynı anda gerçekleştirilebilir mi?

Evet. Güncel Genelge, sürdürülebilirlik yol haritasında yer alan projeler bakımından Faz 3 kapsamındaki projelerin Faz 2 projelerinden önce veya bunlarla eş zamanlı olarak gerçekleştirilmesine imkân tanımaktadır.

Responsible® Programında sürdürülebilirlik raporlaması eğitimleri destekleniyor mu?

Evet. KGK tarafından onaylanan kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması eğitim programlarına katılım bedelleri, Faz 2 kapsamında desteklenebilen giderler arasında yer almaktadır.

Sonuç: Responsible® Programı ile Sürdürülebilirlik Danışmanlığının Kapsamı

Responsible® Programı, ihracatçı şirketlerin yeşil dönüşüm sürecindeki ihtiyaçlarının belirlenmesi ve bu ihtiyaçlara yönelik çalışmaların desteklenmesi amacıyla oluşturulmuş üç aşamalı bir mekanizma sunmaktadır.

Programın ilk aşamasında şirketlerin sürdürülebilirlik olgunluğu değerlendirilerek sürdürülebilirlik yol haritası hazırlanır. İkinci aşamada bu yol haritasındaki projelere yönelik uygun uygulama danışmanlığı hizmetleri desteklenirken üçüncü aşamada gerçekleştirilen iyileştirmelerin izlenmesi ve doğrulanması ele alınır.

Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen koşullarla sunulan Responsible® sürdürülebilirlik danışmanlığı desteği, şirketlerin yeşil dönüşüm çalışmalarını planlamaları, geliştirmeleri ve sonuçlarını değerlendirmeleri için bir çerçeve oluşturmaktadır.

Şirketlerin programdan yararlanırken danışmanlık ihtiyaçlarını sürdürülebilirlik yol haritasıyla ilişkilendirmeleri, uygun hizmet alanlarını belirlemeleri ve destek başvurularını güncel mevzuata uygun şekilde yürütmeleri önem taşımaktadır.